در مقاله تفاوت رمزارز و ارز دیجیتال چیست خواهید خواند:

– ارز دیجیتال چیست
– انواع ارزهای دیجیتالی
– ارز دیجیتالی که نماینده یک ارزش است
– ارز دیجیتالی با ارزش غیر نقدی
– ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)
– رمزارز و ارز مجازی
– رمزارز چیست
– تفاوت‌ رمزارز و ارز دیجیتال
– تمرکز و عدم تمرکز
– کنترل و ثبات
– شفافیت در عملکرد

ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال به انواع پول و دارایی‌های الکترونیکی اطلاق می‌شود که امکان مبادله و انتقال آن‌ها از طریق سیستم‌های کامپیوتری و دستگاه‌های موبایل وجود دارد. مهم‌ترین تفاوت یک ارز دیجیتالی با پول‌های شناخته شده و رایج (مانند پول کاغذی و سکه) در این است که یک ارز دیجیتالی ماهیت فیزیکی ندارد و به اصطلاح قابل لمس نیست. ارزهای دیجیتالی تنها در کامپیوتر، گوشی موبایل و سایر وسایل هوشمند ارتباط جمعی وجود دارد و عموماً از طریق اینترنت قابل‌ مبادله هستند. تاریخچه ارزهای دیجیتالی به اوایل پیدایش و استفاده گسترده مردم از اینترنت برمی‌گردد.

اولین ارزهای دیجیتالی شناخته شده که توسط افراد زیادی مورد استفاده قرار گرفتند، e-gold و b-money بودند. ارزهای دیجیتال عناوین مختلفی مثل دیجی ارز، ارز دیجیتالی، ارز الکترونیکی، ارز مجازی، رمزارز و … دارند.

انواع ارزهای دیجیتالی

کاربردهای متنوع ارزهای دیجیتالی، انواع مختلفی از آن‌ها را به وجود آورده است. انواع ارزهای دیجیتالی عبارت‌اند از:

• ارز دیجیتالی که نماینده یک ارزش است
• ارز دیجیتالی با ارزش غیر نقدی
• ارز دیجیتالی بانک مرکزی (CBDC)
•  رمزارز و ارز مجازی

ارز دیجیتالی که نماینده یک ارزش است

نوعی از ارز دیجیتالی است که می‌تواند نماینده و نشانگر ارزش مشخصی مثل طلا باشد. به عنوان مثال ارز دیجیتالی e-gold که برای مبادلات فلزات گران‌بها مورد استفاده قرار می‌گرفت، توانست تا سال ۲۰۰۹ بیش از ۵ میلیون کاربر را به خود جذب کند. این پروژه به علت ماهیت متمرکز و محدودیت‌های قانونی ایجادشده، در نهایت در سال ۲۰۰۹ معلق شد. در واقع محدودیتی برای تعریف ارز دیجیتالی به این صورت وجود ندارد. روش تعریف دارایی و ارزش به صورت دیجیتالی و در قالب توکن، در سال‌های اخیر بسیار متداول شده که به آن digitize یا tokenize نیز گفته می‌شود. با استفاده از این تکنیک، قابلیت خرید، فروش و مبادلات دارایی‌ها و ارزش‌های تعریف‌شده به صورت دیجیتالی، بسیار تسهیل شده و استفاده گسترده مردم از ابزارهای الکترونیکی و اینترنت، این موضوع را به امری اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. به صورت کلی، در حال حاضر این امکان وجود دارد که هر شکلی از دارایی و ارزش (فیزیکی و مجازی) به صورت دیجیتالی و در قالب توکن معرفی و استفاده شود.

ارز دیجیتالی با ارزش غیرنقدی

ارزش‌های دیجیتالی غیر نقدی نیز کاربرد زیادی در مقوله ارز دیجیتال دارد. این به آن معناست که این نوع از دارایی‌ها و ارزش‌های دیجیتالی صرفاً برای کاربردهای خاصی طراحی شده‌اند که فقط به همان منظور قابل‌استفاده هستند و هیچ کاربری نمی‌تواند در قبال آن پول نقد دریافت کند. این دارایی‌ها معمولاً، بین افراد قابل جابه‌جایی و مبادله نیستند. از انواع ارزهای دیجیتالی با ارزش غیر نقدی می‌توان به ارز دیجیتالی مورد استفاده در یک بازی و یا یک سرگرمی، توکن های دیجیتالی تعریف‌شده در قالب یک سرویس، خدمات و اعتبارات ویژه دیجیتالی که به یک سازمان و نهاد خاص اختصاص می‌یابد، اشاره کرد.

ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)

ارز دیجیتال منتشرشده از سوی بانک مرکزی (CBDC)، یک ارز دیجیتالی متمرکز و امن است که با اهداف متنوع توسط بانک‌های مرکزی هر کشور، به وجود آمده و بین مردم توزیع می‌شود. هر واحد از این ارز دیجیتالی مانند ارزهای رایج، ارزش مشخصی دارند که تقریبا ثابت بوده و یا با نوسانات بسیار محدودی در طول زمان همراه است. در حال حاضر تنها چند کشور مراحل آزمایشی مربوط به استفاده از CBDC را انجام داده‌اند که چین یکی از این کشورها است.

رمزارز و ارز مجازی

جدیدترین نوع ارز دیجیتال، رمزارزها هستند. رمزارزها به صورت مشخص از حمایت قانونی برخوردار نیستند و اغلب توسط جامعه رمزارزی پشتیبانی و حمایت می‌شوند. اکنون بیش از یک دهه از شروع فعالیت رمزارزها می‌گذرد و رمزارزها در طول زمان توانستند جایگاه خود را بین دارایی‌های با ارزش پیدا کنند. به رمزارزها، ارز مجازی (virtual currency) نیز گفته می‌شود.

رمزارز چیست؟

رمزارزها نوعی پول و دارایی دیجیتالی هستند که برای تسهیل مبادلات مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مبادله و انتقال رمزارزها مانند سایر ارزهای دیجیتالی، از ابزارهای الکترونیکی (نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای کامپیوتری) استفاده می‌شود. به زبان ساده یک رمزارز، در واقع یک ارز دیجیتال است که از مزایای کریپتوگرافی (علم رمزنگاری) برخوردار است. پایه و اساس کریپتوگرافی، انجام رمزنگاری و رمزگشایی به شکل کد و کارکرد آن بر مبنای الگوریتم‌های علم ریاضیات است. علم رمزنگاری امنیت ارزهای دیجیتالی را تا سطح بسیار زیادی افزایش داده است. به همین دلیل رمزارزها را می‌توان نسل جدید ارزهای دیجیتالی دانست.

در سال ۲۰۰۸، برای اولین بار رمزارزی با نام بیتکوین به دنیا معرفی شد. قابلیت‌های منحصربه‌فرد بیتکوین افراد زیادی را مجذوب خود کرد. بعد از چند سال فعالیت، بیتکوین با استقبال فراوانی مواجه شد و این مسئله مقدمه‌ای برای به وجود آمدن مارکت بزرگ رمزارزها شد. بعد از بیتکوین رمزارزهای شناخته شده دیگری وارد مارکت شدند که در حال حاضر می‌توان از اتریوم، ریپل، کاردانو، لینک، مونرو، دش و … به عنوان محبوب‌ترین رمزارزهای بازار نام برد.

به صورت کلی می‌توانیم بگوییم که هر رمزارز یک ارز دیجیتال است، اما یک ارز دیجیتالی لزوماً یک رمزارز نیست.

تاکنون دریافتیم که رمزارزها نوعی دارایی دیجیتالی هستند که به صورت مجازی و اینترنتی خرید، فروش و مبادله می‌شوند. هرچند که رمزارزها نوعی از ارز دیجیتالی به حساب می‌آیند اما تفاوت‌های مهمی به لحاظ کارکرد و نحوه انجام مبادله با یکدیگر دارند. قبل از بررسی تفاوت‌های رمزارز با ارز دیجیتال لازم است بدانیم که هر یک از این ارزها، کاربرد خود را دارد و ویژگی‌های یک رمزارز همیشه به معنای بهتر بودن آن نسبت به یک ارز دیجیتال نیست. اکنون می‌خواهیم بدانیم که تفاوت‌های رمزارزها با سایر ارزهای دیجیتالی در چیست.

بیشتر بخوانید: معرفی انواع رمزارز و بررسی تفاوت توکن و کوین

تفاوت‌های رمزارز و ارز دیجیتال

تعداد زیادی از کاربران، این دو واژه را به یک معنا و مفهوم می‌شناسند و به کار می‌گیرند که این یک اشتباه رایج است. همان‌طور که گفته شد، رمزارز یکی از انواع ارزهای دیجیتالی ست اما هر ارز دیجیتالی را نمی‌توان یک رمزارز دانست. عموماً آنچه که بیشتر کاربران این روزها از جستجوی ارزهای دیجیتالی دنبال می‌کنند، در واقع همان رمزارز است.

تفاوت‌های رمزارز و ارز دیجیتال عبارت‌اند از:

• تمرکز و عدم تمرکز
• کنترل و ثبات ارزش
• شفافیت در عملکرد

تمرکز و عدم تمرکز

ارزهای دیجیتالی عموماً توسط دولت، بانک مرکزی، مؤسسات مالی و نهادهای اقتصادی، قانون‌گذاری می‌شود؛ اما قوانین رمزارز-ها برخلاف ارزهای دیجیتالی متداول، توسط اعضای فعال (کامیونیتی) همان رمزارز در قالب پروتکل و به شکل کد تعیین و اجرا می‌شود. ویژگی کامیونیتی محور بلاکچین به کاربران و توسعه‌دهندگان رمزارزها این امکان را می‌دهد که مستقیماً در سیاست‌گذاری و کسب منافع سهیم باشند. همچنین استفاده از بلاکچین باعث می‌شود که هیچ کاربری نسبت به بقیه ارجحیت و حق تقدم نداشته باشد. در ضمن، امکان محروم شدن از فعالیت در ارزهای دیجیتالی برای کاربران وجود دارد اما امکان محروم کردن افراد از فعالیت در سیستم‌های رمزارزی وجود ندارد. این نیز یکی دیگر از ویژگی‌های منحصربه‌فرد بلاکچین است.

این موارد، مهم‌ترین تفاوت‌های رمزارزی مثل “بیتکوین” در مقابل ارز دیجیتالی شناخته شده‌ای مثل “پی پل” است. بر همین اساس می‌توانیم ارزهای دیجیتالی را متمرکز و رمزارزها را نامتمرکز بدانیم.

کنترل و ثبات ارزش

همان‌طور که گفته شد، قوانین ارزهای دیجیتالی به صورت کلی توسط نهادهای قانون‌گذاری متمرکز تعیین می‌شود. از همین جهت، قیمت و ارزش دارایی‌های دیجیتالی توسط همین نهادها تعیین و کنترل می‌شود. در چنین وضعیتی، کاملاً واضح است که سیاست‌های کلان اقتصادی، مسائل سیاسی مربوط به دولت، زیرساخت‌ها و نحوه عملکرد سیاست‌مداران در راستای حفظ ارزش و ثبات قیمت یک دارایی و ارز دیجیتالی خواهد بود؛ زیرا آن‌ها برای کنترل تمام جوانب اقتصاد نیازمند حفظ ثبات نسبی ارزش ارزها هستند.

اما در مورد رمزارزها مسئله کاملاً متفاوت است. در واقع ارزش رمزارزها به هیچ نوع دیگری از ارزهای دیجیتالی شباهت ندارد و کاملاً وابسته به عملکرد جمعیت فعال همان رمزارز است. با این حال رمزارزها به واسطه استفاده از تکنولوژی بلاکچین، در مقایسه با ارزهای دیجیتالی نسل قبل، از حمایت مردمی قابل‌توجهی برخوردار هستند. بخش بزرگی از محبوبیت رمزارزها در این است که آن‌ها توسط هیچ نهاد متمرکزی (اعم از بانک و مؤسسات مالی و نهادهای اقتصادی دولتی) کنترل و تعیین ارزش نمی‌شوند؛ بنابراین در مقایسه با ارزهای دیجیتالی سنتی، این موضوع باعث عدم ثبات قیمت و ایجاد نوسانات قیمتی زیادی در رمزارزها می‌شود.

شفافیت در عملکرد

ارزهای دیجیتالی عموماً غیر شفاف هستند. در ارزهای دیجیتالی، اطلاعات مربوط به تراکنش‌ها کاملاً در اختیار نهاد و سازمانی است که ارزش آن را تعیین کرده است. از نگاه اغلب کاربران یک ارز دیجیتالی (مثل پی پل)، فرق چندانی با ارز فیات (ارز رایج) ندارد. دلیل این موضوع این است که سیاست‌های غیر شفاف پولی و اعتباری از سوی دولت‌ها، عملاً کارایی این ارز دیجیتالی را محدود به مناطق جغرافیایی مشخصی می‌کند که این مسئله در نهایت به سرازیر شدن پول به جیب واسطه‌ها ختم می‌شود.

در مقابل رمزارزها مرزهای جغرافیایی را بسیار کم‌رنگ کرده‌اند. اطلاعات تراکنش در رمزارزها، در یک دفتر کل اطلاعات (که به آن بلاکچین می‌گوییم) ثبت و ضبط می‌شود که برای تمام افراد و سازمان‌ها در سراسر دنیا قابل‌دسترسی و بررسی است. پروتکل‌ها قوانین نوشته شده را اجرا کرده و اطلاعات ثبت‌شده را به شکل هش (Hash) در اختیار عموم قرار می‌دهد. این شفافیت باعث جلوگیری از اقدامات خرابکارانه در فضای بلاکچین می‌شود.

جمع‌بندی

در نهایت می‌توانیم رمزارزها را نسل جدیدی از ارزهای دیجیتالی بدانیم که توسط مردم به وجود آمده و ارزش و اعتبار خود را از مردم دریافت می‌کنند. فعالیت رمزارزها به جای تکیه بر دولت‌ها و بانک‌ها، بر پروتکل تائید شده توسط اعضای یک رمزارز استوار است. استفاده رمزارزها از بلاکچین باعث به وجود آمدن ویژگی‌هایی مثل عدم تمرکز و ایجاد شفافیت شده است. از نظر شما کدام ویژگی رمزارزها با ارزش‌تر است؟ آیا برای تفاوت رمزارز و ارز دیجیتال ویژگی دیگری می‌شناسید که در این مطلب به آن اشاره نشده باشد؟