در این مقاله سعی می­‌کنیم به روشی ساده به تعریف اسپات تریدینگ، اسپات مارکت، اسپات پرایس، تفاوت­‌های اسپات تریدینگ با سایر روش­‌های معاملاتی و توضیحات مرتبط با این مقوله بپردازیم.

اسپات (Spot) تریدینگ، شامل خرید و فروش مستقیم انواع دارایی­‌های اقتصادی مثل رمزارزها، فارکس، استاک و … می­‌شود. ارسال و دریافت دارایی، در این نوع از مبادلات معمولا به سرعت و در همان لحظه انجام می­‌شود. اسپات تریدینگ در اسپات مارکت صورت می­‌گیرد که بر اساس مبادلات اکسچنج و یا اورکانتر (مبادلات مستقیم بین کاربران) است. در معاملات اسپات، کاربران تنها می‌­توانند از موجودی خود استفاده کنند و امکان استفاده از اهرم یا مارجین وجود ندارد. صرافی­‌های متمرکز برای تسهیل اسپات تریدینگ از فاکتورهایی مثل ایجاد امنیت و اطمینان استفاده می‌­کنند و در مقابل بابت تراکنش­‌های انجام شده از تریدرها هزینه دریافت می­‌کند. اکسچنج­‌های نامتمرکز خدمات مشابه را از طریق قراردادهای هوشمند در بلاکچین فراهم می­‌کنند.

احتمالا اولین تجربه هر کاربر در سرمایه­ گذاری بر روی رمزارزها، استفاده از اسپات مارکت و انجام یک تراکنش اسپات است. امکان انجام اسپات تریدینگ بر روی دارایی­‌های مختلف مثل سهام، محصولات فیزیکی، دارایی­‌های باارزش، فارکس و … وجود دارد. به عنوان مثال، یکی از محبوب­‌ترین بازارهای شناخته شده به نام NASDAQ (بازار بورس نیویورک)، یک بازار اسپات است.

بیشتر بخوانید

اکسچنج های برتر را می‌شناسید؟ با ۴ اکسچنج رمز ارزی آشنا شوید!

اسپات مارکت چیست؟

اسپات مارکت (بازار اسپات) یک بازار مالی باز است که می‌­توان با استفاده از آن دارایی­‌های مختلف را در هر لحظه مبادله کرد. خریدار می­‌تواند از فیات (ارزهای رایج) و یا سایر واسطه­‌های مبادلاتی، برای تکمیل خرید خود استفاده کند. اغلب مبادلات اسپات (بسته به نوع محصول مبادله شده)، در لحظه انجام شده و دارایی مبادله شده به خریدار تحویل داده می­‌شود. به اسپات مارکت، کش ­مارکت یا مارکت نقدینگی نیز گفته می­‌شود. دلیل این مسئله این است که تریدرها با پول نقد وارد معامله می‌­شوند. اسپات مارکت­‌ها از واسطه­‌های مختلفی استفاده می‌­کنند که به آن اکسچنج (صرافی) گفته می‌­شود. اگرچه از صرافی­‌ها برای تسهیل معاملات اسپات استفاده می­‌شود، اما تریدرها می­‌توانند از روش مستقیم مبادلاتی (که به OTC معروف است) نیز استفاده کنند که در ادامه مطلب به این مقوله اشاره خواهیم کرد.

اسپات تریدینگ چیست؟

اسپات تریدرها تلاش می‌­کنند با خرید یک دارایی و فروش آن با قیمت بالاتر سود کسب کنند. این خرید، با هدف فروش محصول در زمانی انجام می­‌شود که سرمایه ­گذار یا تریدر به رشد ارزش آن دارایی خوش بین است. با بالا رفتن ارزش دارایی، تریدر دارایی خود را به فروش گذاشته و به این ترتیب سود کسب می‌کند. اسپات تریدرها همچنین می‌­توانند در زمان سقوط ارزش دارایی خود، سود کسب کنند. روند انجام این کار به این صورت است که تریدر در زمان ریزش، دارایی خود را به فروش گذاشته و زمانی که قیمت دارایی افت بیشتری را تجربه کرد، تعداد بیشتری از همان محصول را خریداری می­‌کند. به این روش از مبادله، اسپات تریدینگ یا معاملات اسپات گفته می­‌شود.

اسپات­ پرایس، به قیمت لحظه‌­ای یک دارایی گفته می­‌شود. با ثبت سفارش در لیست سفارشات، امکان خرید و یا فروش دارایی به قیت لحظه­‌ای (اسپات پرایس) وجود خواهد داشت. البته قابل ذکر است که هیچ ضمانتی برای تکمیل سفارش به صورت کامل (با ارزش اسپات­پرایس) وجود ندارد. گاهی از اوقات حتی حجم کافی برای انجام مبادلات با قیمت اسپات­ پرایس در مارکت موجود نیست. به عنوان مثال کاربری با یک قیمت مشخص، قصد خرید ۱۰ اتریوم دارد اما تنها ۳ اتریوم با آن قیمت در مارکت موجود است. این امکان وجود دارد که برای خرید ۷ اتریوم باقی مانده، قیمت تغییر کرده و خریدار ناچار شود که سفارش خود را با قیمت دیگری تکمیل کند.

اسپات­ پرایس در هر لحظه آپدیت شده و با تغییر سفارشات، تغییر می­‌کند. کارکرد اسپات تریدینگ به روش مستقیم (OTC)، متفاوت است. در روش OTC تریدرها می­‌توانند بدون قرارگرفتن در صف خرید یا فروش، سفارش خود را تکمیل کنند. بسته به نوع محصول، دارایی مبادله شده به روش OTC، ممکن است در همان لحظه و یا (با در نظر گرفتن فرمول T+2) تا دو روز کاری بعد از معامله به خریدار تحویل داده شود. به طور سنتی مبادلات سهام و دارایی­‌های باارزش، نیازمند نقل و انتقالات اسناد رسمی بوده که خود پروسه‌­ای زمان­بر است.

تا قبل از این بازار مبادلات دارایی‌­های خارجی (foreign exchange market)، نیازمند پول نقد، انتقال از طریق وایر و دیپازیت بود. اما اکنون مبادلات از طریق سیستم­‌های دیجیتالی شده و بازارهای رمزارزی، در همان لحظه انجام شده و دارایی مبادله شده به خریدار تحویل داده می‌­شود. البته برای استفاده از روش‌های مبادلات مستقیم (مثل روش P2P و OTC) باید زمان بیشتری در نظر گرفته شود.

تفاوت‌­های استفاده از اکسچنج­ با ترید OTC

اسپات تریدینگ محدود به یک مکان مشخص نیست. با اینکه اغلب تریدرها برای مبادلات اسپات خود از اکسچنج­‌ها استفاده می­‌کنند، امکان مبادله به صورت مستقیم و بدون دخالت واسطه نیز وجود دارد. همان­طور که قبلا ذکر شد، به معاملات مستقیم و بدون واسطه، مبادلات over-the-counter یا OTC گفته می‌شود. هر یک از این معاملات اسپات ویژگی­‌های مخصوص به خود را دارد.

اسپات تریدینگ در اکسچنج­های متمرکز

دو نوع اکسچنج (صرافی) در بازار وجود دارد که به متمرکز و نامتمرکز شناخته می­‌شوند. یک صرافی متمرکز مکانی­‌ست که دارایی­‌هایی مثل رمزارزها، فارکس و سایر دارایی­‌های باارزش در آن مبادله می­‌شوند. در واقع این صرافی مانند یک واسطه بین افراد عمل می‌­کند و حضانت دارایی­‌های مبادله شده را به عهده دارد. برای استفاده از این صرافی­‌ها، کاربر باید دارایی خود (مثل فیات یا رمزارز) را به حساب خود در آن صرافی منتقل کند.

یک صرافی متمرکز ایده­‌آل، باید از صحت و کارکرد بی­نقص (آهسته و پیوسته) در تراکنش­‌ها اطمینان حاصل کند. سایر مسئولیت­‌های یک صرافی متمرکز شامل، انجام KYC (بررسی مدارک کاربر به منظور مطابقت با قوانین شناخت مشتری)، تشخیص و تعیین قیمت به صورت عادلانه، ایجاد امنیت و حفاظت از دارایی مشتری است. در مقابل، صرافی بابت این انجام موارد، هزینه دریافت می­‌کند. این هزینه از محل انجام تراکنش، لیست شدن یک دارایی در صرافی و … دریافت می‌­شود. به همین دلیل، صرافی­‌ها در هر دو روند بازار صعودی و نزولی، سود کسب می­‌کنند و این موضوع تا زمانی که حجم مبادلات و تعداد کاربران به حد نصاب برسد، وجود خواهد داشت.

اسپات تریدینگ در اکسچنج­‌های نامتمرکز

صرافی نامتمرکز (DEX)، نوع دیگری از اکسچنج است که اغلب در مبادلات رمزارزها مورد استفاده قرار می­‌گیرد. اغلب کارایی­‌های یک DEX شبیه به یک صرافی متمرکز است. با این تفاوت که در یک DEX، تراکنش­‌های تریدرها در بلاکچین تکمیل و ثبت می­‌شود. در اغلب موارد برای استفاده از یک DEX، نیازی به ساخت حساب کاربری و انتقال موجودی به DEX نیست و کاربران می‌­توانند به صورت مستقیم با یکدیگر مبادله کنند.

نحوه­‌ی انجام مبادله در یک DEX به این صورت است که تریدرها دارایی خود را مستقیما از طریق کیف پول رمزارزی خود منتقل می­‌کنند. این کار به کمک قراردادهای هوشمند صورت می­‌گیرد. قراردادهای هوشمند، کدهای خودکار هستند که فعالیت آن‌ها بر روی بلاکچین ثبت می­‌شود. این صرافی­‌ها (DEX)، بیشتر توسط افرادی استفاده می‌­شود که در مبادلات خود به حریم خصوصی و آزادی بیشتر، علاقه­مند هستند. هرچند که استفاده از یک DEX هزینه­‌های خود را نیز دارد.

به عنوان مثال در یک DEX زمانی که مشکلی برای کاربر اتفاق بی­افتد، عموما سرویسی برای پاسخ به مشتری وجود نخواهد داشت. برخی از صرافی­‌های نامتمرکز (مانند Binance DEX) از روش تشکیل لیست خرید و فروش (قرار گرفتن در صف) استفاده می­‌کنند. در حال حاضر الگو­های پیشرفته­ تری برای انجام این ­گونه مبادلات مورد استفاده قرار می­‌گیرد. به عنوان مثال Pancake Swap و Uniswap از روش AMM استفاده می‌­کنند. این متد نیز بخشی از قراردادهای هوشمند هستند، اما از روش متفاوتی برای تعیین قیمت بهره می‌­برند. خریداران از موجودی خود در صندوق­‌های نقدینگی استفاده کرده و مبادلات آنی (سواپ) خود را انجام می­‌دهند. افرادی که دارایی­‌های خود را به منظور ایجاد نقدینگی در اختیار این صندوق گذاشته‌­اند، هزینه­‌ی تراکنش­‌ها را دریافت می­‌کنند.

مبادلات OTC

در این قسمت نگاهی به مبادلات OTC (که گاهی به آن مبادلات خارج از صرافی نیز گفته می‌­شود) خواهیم داشت. در این نوع از مبادلات، دارایی‌های مختلف (مثل قراردادهای قانونی یا سکیوریتی) به طور مستقیم بین بروکرها، تریدرها و واسطه‌­ها مبادله می‌­شود. اسپات تریدینگ در مارکت OTC برای انجام مبادلات، به کمک ارتباطات چندگانه (مثل تلفن و پیام فوری) تکمیل می­‌شود. برای انجام ترید OTC نیازی به قرار گرفتن در صف و ایجاد لیست خرید و فروش نیست که این یک امتیاز است. البته ممکن است ایجاد یک سفارش با حجم زیاد در دارایی­‌هایی با حجم بازار کم، نوسان قیمتی به همراه داشته باشد. در اغلب اوقات سفارش کاربران به صورت کامل توسط اکسچنج تکمیل نمی‌شود و برای تکمیل سفارش نیاز به ثبت سفارش با قیمتی بالاتر از قیمت مارکت است. به همین دلیل اغلب، سفارش‌­­هایی که از حجم بسیار زیادی برخوردار هستند؛ می‌­توانند مبادلات خود را با قیمت مناسب­‌تری به پایان برسانند.

تفاوت بین اسپات مارکت و فیوچرز مارکت در چیست؟

همان­ طور که در ابتدای این مطلب عنوان شد، به طور خلاصه معاملات اسپات مارکت، در لحظه انجام شده و دارایی مبادله شده معمولا در همان لحظه به خریدار واگذار می‌­شود. اما فیوچرز مارکت، به قراردادهایی اطلاق می‌­شود که در آینده تکمیل می­‌شود. خریدار و فروشنده توافق می­‌کنند که مقدار مشخصی از یک دارایی را در آینده، با یک قیمت مشخص مبادله کنند. با فرا رسیدن زمان مقرر، مبادله تکمیل می­‌شود اما انتقال دارایی ممکن است کمی به طول انجامد.

تفاوت اسپات تریدینگ با مارجین تریدینگ در چیست؟

قابلیت مارجین (Margin) تریدینگ، در برخی از بازارهای اسپات وجود دارد اما به طور کلی با اسپات تریدینگ متفاوت است. در اسپات تریدینگ برای تکمیل خرید و دریافت دارایی، پرداخت باید در همان ابتدا و به صورت کامل انجام شود. اما مارجین تریدینگ به تریدرها امکان می‌­دهد که برای انجام مبادلات خود از طریق واسطه، یک وام با نرخ بهره دریافت کنند. با توجه به اینکه تریدر در حال استفاده از دارایی‌­های افراد دیگر است، سود و ضرر بیشتری را تجربه خواهد کرد. بنابراین باید توجه داشت که در این روش امکان از دست دادن تمام سرمایه­‌ی اولیه وجود خواهد داشت.

مزایا و معایب استفاده از اسپات مارکت

هر یک از روش­‌های مبادلاتی، مزایا و معایب خود را دارد و درک این موضوع به کاهش ریسک و انجام معامله با اعتماد به نفس، کمک زیادی می‌­کند. اسپات تریدینگ یکی از ساده­‌ترین روش­‌های مبادلاتی­ست که مزایا و معایب مشخصی دارد.

مزایای اسپات مارکت

• قیمت­‌ها شفاف بوده و بازار اسپات کاملا بر اساس عرضه و تقاضا پیش می‌­رود. برای مقایسه­‌ی این ویژگی اسپات مارکت با فیوچرز مارکت، می­‌توان گفت که در فیوچرز مارکت، قیمت یک دارایی از چندین عامل مختلف تاثیر می­‌پذیرد که شامل شاخص­ قیمت، فاندینگ­ریت (حجم سرمایه و سفارش) و مووینگ اورج (میانگین حرکات قیمت) می‌­شود. همچنین در برخی از بازارهای سنتی، نرخ سود نیز بر روی قیمت تاثیرگذار است.
• استراتژی ساده­‌ی اسپات تریدینگ (در نظر گرفتن میزان ریسک و سود) باعث مشارکت افراد زیادی در این نوع از مبادلات می‌شود.
• برخلاف مارجین تریدینگ و بازارهای مشتقات، در اسپات تریدینگ امکان لیکوئید و مارجین­کال شدن،وجود ندارد. یک تریدر می‌­تواند یک سفارش مشخص ثبت کرده و آن را به فراموشی بسپارد. در این نوع از مبادله، هر تریدری می­‌تواند در هر زمانی وارد و خارج شود. اگر یک تریدر کوتاه مدت نیستید، نیازی به بررسی قیمت در هر لحظه نخواهید داشت.

معایب اسپات تریدینگ

• اسپات تریدینگ (بسته به اینکه کدام دارایی را برای هولد انتخاب کرده‌­اید) ممکن است برای ترید یک دارایی خاص، گزینه‌­ی مناسبی نباشد. محصولات موسوم به کومودیتی (مثل بنزین و گازوئیل) مثال خوبی هستند. مبادلات این دارایی­‌ها نیازمند ارسال و دریافت فیزیکی است. در رمزارزها، خرید یک توکن مسئولیت نگهداری و محافظت از دارایی را به همراه دارد. اما به عنوان مثال در مبادلات مربوط به مشتقات فیوچرز، می­‌توان همواره با نقدینگی بازار همراه بود.
• در برخی از دارایی‌­ها، ثبات قیمت برای کمپانی‌­ها و افراد حقیقی یک امتیاز است. به عنوان مثال یک کمپانی برای مدیریت سرمایه­‌ی خود در خارج از مرز، نیازمند دسترسی به بازار و محصولات فارکس است. اگر این کمپانی بخواهد از بازار اسپات استفاده کند، ممکن است با بی­‌ثباتی در درآمدها و برنامه‌ریزی­‌های خود مواجه شود.
• پتانسیل کسب سود از اسپات تریدینگ بسیار کمتر از فیوچرز و مارجین تریدینگ است. برای کسب سود بیشتر در اسپات تریدینگ، تریدرها باید حجم بیشتری از دارایی را وارد مارکت نمایند.

اسپات تریدینگ، یکی از متداول­‌ترین شیوه‌های معاملات در بازارهای مالی است. این شیوه از معاملات، بیشتر توسط کاربران تازه ­وارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. دانستن مزایا و معایب این شیوه معاملاتی، به کسب سود و ایجاد فرصت­‌های مناسب، کمک قابل توجهی می­‌کند. در این شیوه از مبادلات، ترکیبی از دانش فنی، تحلیلی، روان­شناسی مارکت و اطلاعات فاندامنتال مورد استفاده قرار می­‌گیرد.

Source